कुकुर तिहार : यमराजका द्वारपालदेखि मानिसका विश्वासिला साथी, के छ धार्मिक महिमा र जनविश्वास?

काठमाडौं । नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहारअन्तर्गत आज कात्तिक २२ गते कुकुर तिहार मनाइँदैछ। यस दिन मानिसहरूले कुकुरलाई फूलमाला लगाइदिने, निधारमा टीका लगाउने र मीठा परिकार खुवाएर पूजा तथा सम्मान गर्ने परम्परा छ।

हिन्दू धार्मिक मान्यताअनुसार कुकुरलाई यमराजको दूत तथा द्वारपालका रूपमा लिइन्छ। यमराजका श्याम र सबल नामका दुई कुकुरले यमलोकको द्वारको पहरेदारी गर्ने धार्मिक विश्वास छ। यी कुकुरलाई चार आँखा भएका र मानिसको जीवन तथा मृत्युमार्गको निगरानी गर्ने शक्तिका रूपमा समेत वर्णन गरिएको पाइन्छ। त्यसैले कुकुरको पूजा गर्दा यमराज प्रसन्न हुने र अकाल मृत्यु तथा संकटबाट रक्षा हुने जनविश्वास रहिआएको छ।

तर एउटा प्रश्न पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। वर्षमा एक दिन फूलमाला र टीका लगाएर पूजा गर्ने, बाँकी दिन भोक, रोग, चिसो र दुर्व्यवहार सहन बाध्य बनाउने हाम्रो व्यवहार कति उचित छ? घरमा पालिएको कुकुरलाई माया गर्ने तर सडकमा रहेको कुकुरलाई घृणा गर्ने सोच किन?

कुकुर तिहारको वास्तविक सन्देश एक दिनको पूजा र औपचारिकतामा मात्र सीमित हुनु हुँदैन। पशुप्रति दया, माया, संरक्षण र जिम्मेवारी वर्षभरि नै व्यवहारमा देखिनुपर्छ।

धर्मले पूजा गर्न सिकाउँछ, संस्कारले माया गर्न र मानवताले संरक्षण गर्न सिकाउँछ। त्यसैले कुकुर तिहार केवल कुकुरको पूजा गर्ने पर्व होइन, मानिसभित्रको करुणा र मानवता जाँच्ने अवसर पनि हो।
……….
पोस्ट मिति : २२ कात्तिक २०८३
समय : ७:५५ बजे बिहान
……….
ओझेलका खबर — खबर भित्रको खबर
………
सन्तुलित आलोचना, रचनात्मक सुझाव र मार्गदर्शनमूलक टिप्पणीलाई स्वागत छ। गालीगलौज तथा अमर्यादित टिप्पणी नगरौँ।