तम्घास ।मुक्तिनाथ क्षेत्र र ढोरपाटनलगायतका हिमाली भूभागबाट बग्दै आएका नदीहरूको संगम, धार्मिक आस्था र ऐतिहासिक सभ्यताको अनुपम संगमस्थल हो रिडी। गुल्मी, पाल्पा र स्याङ्जाको सीमाक्षेत्रमा अवस्थित रुरुक्षेत्र अर्थात् रिडीलाई नेपालका चार धाममध्येको एक महत्त्वपूर्ण धार्मिक तीर्थस्थलका रूपमा लिइन्छ।
यही पवित्र भूमिमा आगामी माघ महिनाभर आयोजना हुन लागेको महास्नान महोत्सवलाई यसपटक विशेष र ऐतिहासिक बनाउने तयारी सुरु भएको छ। धार्मिक आस्थालाई पर्यटनसँग जोड्दै देशभरका मात्र नभई भारतीय तीर्थयात्रीलाई समेत आकर्षित गर्ने लक्ष्यसहित लुम्बिनी प्रदेश सरकार आफैँ रिडी पुगेर तयारीमा जुटेको छ।
देशका चार धाममध्येको एक रुरु धार्मिक क्षेत्र रिडीमा माघ महिनाभर सञ्चालन हुने महास्नान महोत्सवलाई भव्य रूपमा सफल पार्ने उद्देश्यले लुम्बिनी प्रदेश सरकारको पर्यटन परिषद्को बैठक रिडीमै सम्पन्न भएको छ।
रुरुक्षेत्र गाउँपालिकाले पहिलोपटक आयोजना गर्न लागेको महास्नानलाई स्थानीय तहको मात्र कार्यक्रम नभई प्रदेश र राष्ट्रियस्तरकै धार्मिक तथा पर्यटन प्रवर्द्धनको अभियान बनाउनुपर्ने निष्कर्ष बैठकले निकालेको छ।
महास्नानको सफलताका लागि प्रदेश सरकारले आवश्यक सबै प्रकारको सहयोग गर्ने निर्णय गरिएको लुम्बिनी प्रदेश सरकारको वन, वातावरण तथा पर्यटन मन्त्रालयका सचिव प्रमोद भट्टराईले पत्रकार सम्मेलनमा जानकारी दिनुभयो।
प्रदेश सरकारको यो सहभागिताले महास्नानको तयारीलाई संस्थागत रूपमा अघि बढाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। अब यो धार्मिक आयोजनालाई रिडी र रुरुक्षेत्र गाउँपालिकाको सीमाभन्दा बाहिर पुर्याएर राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान दिलाउने लक्ष्य राखिएको छ।
पहिलोपटक आयोजना हुन लागेको महास्नानलाई ऐतिहासिक बनाउन प्रदेश सरकारले सातै प्रदेशलाई आमन्त्रण गर्ने तयारी गरेको छ। त्यसका लागि सातै प्रदेशस्तरीय वातावरण परिषद्को गोष्ठीसमेत रिडीमै आयोजना गरिने भएको छ।
त्यस्तै, भारतीय तीर्थयात्रीको सहभागिता बढाउने उद्देश्यले मङ्सिर २५ र २६ गतेतिर भारतीय पत्रकारहरूबीच पनि गोष्ठी आयोजना गर्ने तयारी रहेको वन, वातावरण तथा पर्यटनमन्त्री तुल्सीप्रसाद चौधरीले बताउनुभयो।
मन्त्री चौधरीले महास्नानलाई सफल बनाउन पाल्पा, स्याङ्जा र गुल्मीका स्थानीय तहसँगै तीनै जिल्लाका होटल तथा पर्यटन व्यवसायी, युवा क्लब, विभिन्न महिला समूह र सामाजिक संघसंस्थालाई एकजुट भएर लाग्न अपिलसमेत गर्नुभएको छ। धार्मिक पर्यटनको विकासका लागि सरकारको पहलसँगै स्थानीय समुदायको सक्रियता र निजी क्षेत्रको सहभागिता पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुने उहाँको भनाइ छ।
बैठकमा प्रदेश सरकारका निमित्त उद्योग सचिव देवप्रसाद आचार्य, निमित्त अर्थ सचिव नारायण पौडेल, प्रदेश योजना आयोगका सदस्य भुवन चौधरीसहित विभिन्न मन्त्रालयका प्रतिनिधि तथा पर्यटन व्यवसायीहरूको सहभागिता रहेको थियो।
महास्नानलाई विशेष महत्त्व दिएर प्रदेश सरकारले रिडीमै बैठक आयोजना गरेकोप्रति आयोजक रुरुक्षेत्र गाउँपालिकाका प्रशासन प्रमुख दामोदर ज्ञवालीले धन्यवाद व्यक्त गर्नुभयो।
त्यस्तै, महास्नान मूल समारोहका संयोजक तथा रुरुक्षेत्र गाउँपालिकाका अध्यक्ष यदु ज्ञवालीले प्रदेश सरकारको अग्रसरताप्रति आभार व्यक्त गर्दै महोत्सव सफल पार्न प्रदेश सरकारबाट सबै प्रकारको सहयोग अपेक्षा गरिएको बताउनुभयो।
रिडी केवल बजारको नाम मात्र होइन। यो हिन्दू धार्मिक आस्था, पौराणिक मान्यता र पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको सांस्कृतिक विश्वासको जीवन्त केन्द्र हो।
कालीगण्डकी नदीलाई हिन्दू धर्मावलम्बीहरूले पवित्र नदीका रूपमा श्रद्धा गर्छन्। यसै नदीमा पाइने शालिग्राम शिलालाई भगवान् विष्णुको प्रतीक मानेर पूजा गर्ने धार्मिक परम्पराले पनि रिडी क्षेत्रको महत्त्व अझ बढाएको छ।
रुरुक्षेत्रको धार्मिक पहिचानसँग जोडिएको ऋषिकेश मन्दिर, नदी किनारका मठमन्दिर, घाट र यहाँको परम्परागत धार्मिक वातावरणले रिडीलाई देशभरका तीर्थयात्रीको गन्तव्य बनाएको छ।
विशेषगरी माघ महिनालाई हिन्दू धार्मिक परम्परामा स्नान, दान, जप, तप र पुण्यकर्मका लागि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। माघे सङ्क्रान्तिका अवसरमा कालीगण्डकीमा स्नान गर्न देशका विभिन्न भूभागबाट श्रद्धालुहरू रिडी आउने गर्छन्।
धार्मिक जनविश्वासअनुसार माघ महिनामा पवित्र नदीमा स्नान गर्नाले आत्मिक शुद्धि र पुण्य प्राप्त हुन्छ। यही विश्वासका कारण रिडीमा माघे सङ्क्रान्तिको समयमा भक्तजनको विशेष चहलपहल हुने गरेको छ।
यसपटक भने एक दिन वा केही दिनको धार्मिक जमघटमा मात्र सीमित नराखी माघ महिनाभर महास्नानको आयोजना हुन लागेको छ। यसले श्रद्धालुहरूलाई आफ्नो अनुकूल समयमा रिडी आएर स्नान, पूजा र धार्मिक अनुष्ठानमा सहभागी हुने अवसर प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
रिडीको धार्मिक सम्बन्ध नेपालको पश्चिमी क्षेत्रसँग मात्र सीमित छैन। देशका विभिन्न जिल्लाबाट श्रद्धालुहरू यहाँ आउने गरेका छन्। भारतका हिन्दू धर्मावलम्बीका लागि पनि रिडी र कालीगण्डकी क्षेत्र धार्मिक आकर्षणको गन्तव्य बन्न सक्ने सम्भावना छ।
विशेषगरी भारतीय भक्तजनहरूलाई लक्षित गरेर भारतीय पत्रकारहरूसँग गोष्ठी गर्ने प्रदेश सरकारको तयारीलाई यसै अभियानको एउटा महत्त्वपूर्ण कडीका रूपमा हेरिएको छ।
यदि यसपटकको महास्नानले अपेक्षित राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रचार पाउन सक्यो भने रिडीको धार्मिक पहिचान अझ विस्तार हुन सक्छ। यसले धार्मिक पर्यटनसँगै स्थानीय होटल व्यवसाय, यातायात, व्यापार, हस्तकला र रोजगारीका अवसरसमेत सिर्जना गर्न सक्ने सम्भावना छ।
तर यति ठूलो धार्मिक आयोजनाको सफलता प्रचारप्रसारमा मात्र निर्भर हुँदैन। भक्तजनका लागि व्यवस्थित स्नानघाट, सुरक्षित नदी प्रवेश र निकास, सरसफाइ, खानेपानी, शौचालय, आवास, स्वास्थ्य सेवा, यातायात व्यवस्थापन र सुरक्षाको भरपर्दो प्रबन्ध पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ।
विशेषगरी कालीगण्डकीको बहाव र नदीको प्राकृतिक अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै स्नानका क्रममा हुन सक्ने दुर्घटना रोक्न पर्याप्त सुरक्षा व्यवस्था मिलाउनु आयोजकको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी हुनेछ।
धार्मिक आस्थालाई पर्यटनसँग जोड्ने हो भने रिडीमा सम्भावना प्रशस्त छन्। तर त्यसका लागि एउटा महोत्सव सफल पार्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। रिडीलाई वर्षैभरि धार्मिक पर्यटक आउने गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न दीर्घकालीन योजना, पूर्वाधार र तीन जिल्लाबीचको सहकार्य आवश्यक छ।
गुल्मी, पाल्पा र स्याङ्जालाई जोड्ने यो पवित्र धार्मिक क्षेत्रको विकासले एउटा गाउँपालिकाको मात्र होइन, समग्र लुम्बिनी प्रदेश र आसपासका जिल्लाको पर्यटन अर्थतन्त्रमा समेत योगदान पुर्याउन सक्छ।
माघ महिनाभर आयोजना हुने महास्नान केवल धार्मिक अनुष्ठानमा सहभागी हुने अवसर मात्र होइन, रिडीको ऐतिहासिक, धार्मिक र सांस्कृतिक पहिचानलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा स्थापित गर्ने अवसर पनि हो।
त्यसैले यो अभियानलाई कुनै एउटा स्थानीय तह वा आयोजक समितिको मात्र कार्यक्रम नठानी तीन जिल्लाका स्थानीय तह, प्रदेश सरकार, पर्यटन व्यवसायी, धार्मिक संघसंस्था, युवा क्लब, महिला समूह, सञ्चारमाध्यम र आम नागरिक सबैको साझा अभियान बनाउन आवश्यक छ।
आस्था र विश्वासको केन्द्र रिडीमा यसपटक माघ महिनाभर कालीगण्डकीको पवित्र जलमा महास्नान गर्ने अवसर जुट्दैछ। देश तथा विदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण धर्मावलम्बी, श्रद्धालु तथा पर्यटकहरूलाई रिडीको यस ऐतिहासिक धार्मिक महोत्सवमा सहभागी हुन आयोजकको तर्फबाट मात्र होइन, ओझेलका खबरको तर्फबाट पनि हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौँ।
रिडीको धार्मिक महिमा फैलियोस्, कालीगण्डकीको गरिमा बढोस् र महास्नान महोत्सव ऐतिहासिक बनोस्, यही हार्दिक कामना!
……
पोस्ट मिति : मङ्गलबार, १ मङ्सिर २०८३
समय : बिहान १० : ४५ बजे
…..
ओझेलका खबर — खबर भित्रको खबर
……
सन्तुलित आलोचना, रचनात्मक सुझाव र मार्गदर्शनमूलक टिप्पणीलाई स्वागत छ। गालीगलौज तथा अमर्यादित टिप्पणी नगरौँ।
|
ओझेलका खबरलाई फेसबुक, एक्स, इन्स्टाग्राम वा टिकटकमा फ्लो गर्नुहोस्। कार्यक्रम ओझेलका खबर र ओझेलका खबर डटकम विशेष रिपोर्टहरु हेर्न Ojhelka Khabar TV युट्युब च्यानल सब्स्क्राइब गर्नुहोस्। |









