​गुल्मीको ‘कालिका’: ‘रेसुङ्गा’ले पहाडी जिल्लामा शैक्षिक क्रान्ति गर्दैछ

तम्घास, गुल्मी: पहाडी जिल्लाहरूबाट सेवा-सुविधा र गुणस्तरीय शिक्षाको खोजीमा शहरतर्फ बसाइँसराइ गर्नेको ताँती लामै छ। विद्यार्थी संख्या घटेर गाउँ-गाउँका सरकारी विद्यालयहरू बन्द हुने वा एकापसमा गाभिने (मर्ज) अवस्थामा पुगेका तस्बिरहरू हाम्रासामु दिनदिनै नाचिरहेका हुन्छन्। तर, यस्तै निराशाजनक परिवेशका बीच गुल्मीको सदरमुकाम तम्घासस्थित रेसुङ्गा माध्यमिक विद्यालय भने एउटा बलियो अपवाद र शैक्षिक भरोसाको केन्द्र बनेर उभिएको छ।

जसरी बुटवलको ‘कालिका मानवज्ञान मावि’ ले सार्वजनिक शिक्षामा देशैभर एउटा मानक स्थापित गरेको छ, ठीक त्यसैगरी गुल्मीमा रेसुङ्गा माविले आफूलाई ‘गुल्मीको कालिका’ का रूपमा प्रमाणित गरिदिएको छ। नर्सरीदेखि कक्षा १२ सम्म कुल १,३२५ जना विद्यार्थी अध्ययनरत यो विद्यालयले भर्खरै सार्वजनिक भएका दुई ठूला परीक्षा (SEE र कक्षा ८ को आधारभूत तह) मा ऐतिहासिक सफलता हासिल गरेर जिल्लामै आफ्नो वर्चस्व कायम गरेको छ।

एसईई (SEE) मा रेसुङ्गाको छलाङ: दिक्षा बनिन् जिल्ला टपर

गत वर्षको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (SEE) मा रेसुङ्गा माविले जिल्लाका अन्य सामुदायिक मात्र होइन, संस्थागत (निजी) विद्यालयहरूलाई समेत धेरै ठूलो अन्तरले पछि पारेको छ। विद्यालयबाट परीक्षामा सहभागी भएका कुल ११७ जना विद्यार्थीमध्ये ९४ जना विद्यार्थी उत्कृष्ट रूपमा उत्तीर्ण हुन सफल भए।

यस वर्ष विद्यालयकी छात्रा दिक्षा पोखरेलले ‘४ जीपीए’ (4.0 GPA) ल्याएर जिल्ला टपर बन्ने गौरव प्राप्त गरेकी छिन्। यस्तै, ३.९६ जीपीएका साथ सम्राट पन्थी र ३.९२ जीपीएका साथ दिपा पाण्डेले क्रमशः द्वितीय र तृतीय स्थान हासिल गरे। उत्तीर्ण ९४ जनामध्ये झण्डै १५ जना विद्यार्थी मात्र अत्यन्तै सानो अंकको अन्तरले ४ जीपीए ल्याउनबाट चुकेका थिए। यो नतिजाले रेसुङ्गा माविको पठनपाठन ठूला शहरका महँगा निजी विद्यालयको भन्दा कम छैन भन्ने कुरालाई पुनः पुष्टि गरेको छ।

“रेसुङ्गा मावि गुल्मीका लागि बुटवलको कालिका मानवज्ञान मावि जस्तै गर्व गर्न लायक संस्था हो। यसको यो ऐतिहासिक छलाङ उच्च सम्मान योग्य छ।” – खिलध्वज पन्थी, मेयर (रेसुङ्गा नगरपालिका)

‘मिनी एसईई’ मा पनि ऐतिहासिक सफलता

रेसुङ्गा माविको जादु उच्च कक्षामा मात्र होइन, जगमै बलियो देखिन्छ। ‘मिनी एसईई’ का रूपमा हेरिने कक्षा ८ को नगरस्तरीय आधारभूत तह परीक्षामा पनि विद्यालयले अभूतपूर्व सफलता हात पारेको छ।

यस परीक्षामा विद्यालयका ११७ जना विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका छन्, जसमध्ये ८ जना विद्यार्थीले ‘४ जीपीए’ ल्याएर इतिहास रचेका छन्। ४ जीपीए ल्याउने विद्यार्थीहरूमा अनुजा भण्डारी, अभिषेक गौतम, कृतिका बस्नेत, नेलशन थापा, प्रवेश गौतम, प्रज्वल भण्डारी र श्रीजित खड्का रहेका छन्। यो उत्कृष्ट नतिजासँगै विद्यालय रेसुङ्गा नगरपालिकाभित्रै प्रथम बन्न सफल भएको छ।

गौरवशाली इतिहास र बलियो जग

सन् २०२५ मा स्थापना भएको यस विद्यालयले २०५९ सालदेखि एसएलसी (SLC) परीक्षामा सहभागिता जनाउन थालेको हो। यसको विगत पनि उत्तिकै स्वर्णिम छ:

२०७५ को एसएलसी: यस विद्यालयका छात्र सागर पुरीले जिल्ला टपर मात्र नभई देशकै द्वितीय र तत्कालीन लुम्बिनी अञ्चल प्रथम स्थान हासिल गरेका थिए। उनी हाल अमेरिकामा छन्।

२०७८ को सम्मान: सामाजिक विकास कार्यालय, पाल्पाबाट गुल्मी जिल्लाकै उत्कृष्ट विद्यालयका रूपमा यो विद्यालय पुरस्कृत भएको थियो।

२०७९ को एसईई: आशिष बस्नेतले ४ जीपीए ल्याएका थिए, जो हाल एमबीबीएस (MBBS) डाक्टर पढ्दैछन्।

वर्तमान नेतृत्व र योगदानको शृङ्खला

आज रेसुङ्गा मावि जुन उचाइमा छ, त्यसको पछाडि ठूलो नेतृत्वको पसिना र त्याग लुकेको छ। कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि मेयर खिलध्वज पन्थी, वर्षौँ सोही विद्यालयमा अध्यापन गराएकी उपमेयर अमृतादेवी कुँवर र शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाई प्रमुख थानेश्वर घिमिरेले विद्यालयको योगदानको उच्च प्रशंसा गरे।

विद्यालयको यो भव्य जग बसाल्ने संस्थापक प्रधानाध्यापक स्वर्गीय चिरञ्जिवी शर्मा हुनुहुन्थ्यो। उहाँपछि क्रमशः प्रधानाध्यापकहरू गोपालमणि शर्मा मरासिनी, उत्तम मरासिनी, प्रेम भण्डारी र हालका प्रधानाध्यापक भागिरथ भण्डारीको कुशल नेतृत्वले यसलाई हाँकेको छ।

त्यस्तै, व्यवस्थापन समितिको नेतृत्वमा डिल्लीराज पन्थी, भुवनप्रसाद श्रेष्ठ, शालिक पन्थी, जयश्वर पन्थी, रुद्र बहादुर थापा, गुमान सिंह थापा हुँदै हालका अध्यक्ष शेरबहादुर थापासम्मको योगदानको साझा परिणाम नै आजको रेसुङ्गा मावि हो।

आत्मनिर्भर र विस्तारित पूर्वाधार

शिक्षक र कर्मचारी गरी ५८ जनालाई रोजगारी दिइरहेको यस विद्यालयले गुणस्तरीय शिक्षाका लागि सशुल्क अध्ययनको व्यवस्था मिलाएको छ। विद्यालयमा विद्यार्थीहरूको चाप यति धेरै बढेको छ कि भौतिक पूर्वाधारले समेत धान्न गाह्रो हुन थालेको छ। सोही कारण हाल विद्यालयको छात्रवास भवनमा एक तला थप्ने काम भइरहेको छ। (जुन दिन विद्यार्थीहरू सम्मानित हुँदै थिए, संयोगवश त्यही दिन छात्रवासको छत ढलान भइरहेको थियो, जसले विद्यालयको द्रुत विकासलाई सङ्केत गर्थ्यो।)

स्व-मूल्याङ्कन तथा आगामी सुधारका लागि सिफारिसहरू

रेसुङ्गा माविले हासिल गरेको यो नतिजा नेपालका अन्य सरकारी विद्यालयहरूका लागि ‘केस स्टडी’ (सिक्ने चौतारी) हुन सक्छ। यद्यपि, यो उचाइलाई बचाइराख्न र अझै परिष्कृत गर्न निम्न कुराहरूमा ध्यान दिनु आवश्यक देखिन्छ:

१. भौतिक पूर्वाधारको वैज्ञानिक व्यवस्थापन: विद्यार्थी संख्या १३०० नाघिसकेको अवस्थामा कक्षाकोठा, शौचालय, खानेपानी र खेलमैदानको उचित व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ। तला थप्ने कार्यसँगै ‘स्मार्ट क्लासरुम’ र आधुनिक प्रयोगशाला (Lab) मा जोड दिनुपर्छ।

२. ड्रपआउट र अनुत्तीर्ण विद्यार्थीमाथि विशेष ध्यान: एसईईमा ११७ जनामध्ये ९४ जना उत्तीर्ण हुनु उत्कृष्ट नतिजा हो, तर बाँकी २३ जना विद्यार्थीको नतिजा किन कमजोर रह्यो? वा उनीहरू कुन विषयमा अनुत्तीर्ण भए? त्यसको सूक्ष्म विश्लेषण (Micro-analysis) गरी आगामी वर्ष शतप्रतिशत (१००%) नतिजा ल्याउने रणनीति बनाउनुपर्छ।

३. प्रविधिमैत्री र व्यावहारिक शिक्षा: विद्यालयले सैद्धान्तिक रूपमा देश र जिल्ला टपर त निकालिरहेको छ, तर अब विद्यार्थीहरूलाई सूचना प्रविधि (IT), कोडिङ, आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) को प्रारम्भिक ज्ञान र सीपमूलक शिक्षातर्फ पनि डोर्‍याउनु पर्छ।

४. पलायन रोक्ने ग्यारेन्टी (Career Counselling): यहाँबाट उत्पादित जनशक्ति सागर पुरी जस्तै विदेशिने वा आशिष बस्नेत जस्तै डाक्टर बन्ने क्रम सुखद छ। तर, ती जेहेन्दार विद्यार्थीहरूलाई विद्यालयले समय-समयमा ‘मेन्टरसिप’ गराई हाल पढिरहेका विद्यार्थीसँग अनुभव साटासाट गर्ने वातावरण मिलाउनुपर्छ।

५. सशुल्क मोडलको सन्तुलन: सशुल्क अध्ययनको व्यवस्थाले गुणस्तर धान्न त सजिलो बनाएको छ, तर गरिब तथा विपन्न वर्गका जेहेन्दार विद्यार्थीहरू आर्थिक अभावका कारण गुणस्तरीय शिक्षाबाट वञ्चित नहुने गरी छात्रवृत्तिको दायरालाई अझै फराकिलो बनाउनुपर्छ।